Buổi tối hôm đó về ở căn nhà 3 tầng, tôi phát hiện ra tiếng nước rỉ rả trong tường khi bật máy bơm. Tôi cầm vội đèn pin, tính sẽ tháo tấm ốp gỗ cho rõ nguyên nhân thì chợt nhận ra mình không hề nắm được van nước chính ở chỗ nào trong căn nhà mình vừa chi 6 tỷ cho việc thi công. Điều đó nghe thật trớ trêu nhưng tôi từng tưởng việc gì cũng rõ vì trước kia tôi có thời gian kinh doanh vật liệu, luôn tin rằng kinh nghiệm cũ đủ dùng. Sau 9 tháng, tôi thừa nhận rằng giao toàn bộ cho nhà thầu khác hẳn với việc mình được phép phó mặc. Khi bắt tay vào #keyword#, tôi nhận thấy một điều thực tế: nhà thầu lo xong phần nhìn thấy, còn phần kỹ thuật ngầm chính là nguồn cơn của mọi vấn đề. Chuyện này đáng kể lại chẳng phải để than vãn, mà muốn những người sắp xây nhà sẽ tỉnh táo hơn.
Tôi tưởng mình hiểu nhưng thực ra chỉ nắm phần nhìn thấy
Hồi mới ký hợp đồng, tôi tin tưởng một cách ngây thơ vào nhà thầu vì nghĩ mình đã trả đủ tiền. Cả tháng tôi chỉ lên xem vài lần, cứ nghĩ họ biết rõ mình đang làm gì. Mãi đến lúc tôi quyết định tự mình kiểm tra những phần khuất sau tường như đường ống nước. Tôi trèo vào trần thạch cao ở nhà vệ sinh thì đơ người: ống nước không hề được cố định thay vào đó lại quấn vài vòng dây nhựa neo vào khung xương. Hệ quả: mỗi lần dội bồn cầu, tiếng động vang khắp trần nghe rất khó chịu. Tôi gọi điện cho giám sát, họ bảo 'từ trước giờ vẫn làm thế, có sao đâu'. Nhưng tôi biết nếu không có giá đỡ, đường ống sẽ nhanh hỏng chỉ sau thời gian ngắn. Bài học đầu tiên là phần khuất tường không ai lo cho mình ngoài chính mình.
Cái giá của việc 'khoán trắng' là tôi mất quyền kiểm soát từng milimet
Với hình thức khoán trắng, phần lớn mọi người thường giao luôn trách nhiệm giám sát cho nhà thầu. Tôi sai lầm khi nghĩ cần gì giám sát khi họ có trách nhiệm. Thế nhưng tôi bắt gặp phòng ngủ chính không có đủ ổ cắm theo bản vẽ mà tôi đã duyệt. Nghe giải thích tôi mới hiểu, nhà thầu cắt giảm chi phí chẳng thèm xin ý kiến. Tôi tính sơ thì họ lời thêm khoảng 8 triệu tiền dây điện. Nghe thì ít nhưng hậu quả tôi gánh lớn hơn gấp nhiều lần. Tôi gọi một đội thợ điện riêng phá lại mảng tường, đi lại đường dây rồi trát lại tường cho kịp lúc dọn về. Tính hết mọi thứ tôi bỏ ra 18 triệu chưa kể 12 ngày công trong khi nếu giám sát chặt. Nó khiến tôi hiểu một nguyên tắc sống còn: trọn gói không đồng nghĩa với đúng thiết kế, còn mình mà không soi từng ly thì bản vẽ chỉ là chuyện trang trí.
Những ngày ở cùng căn nhà để tôi học cách 'đọc' công trình của chính mình
Khi đã nhận nhà, tôi bắt đầu một việc kỳ lạ: ghi chép lại toàn bộ hệ thống của căn nhà mà tôi bỏ tiền ra. Tôi lấy cuốn sổ và ký họa lại vị trí van nước ở nhà vệ sinh, hộp kỹ thuật và đường ống chạy qua theo từng khu vực. Tôi mở toàn bộ nắp hộp kiểm tra ở tầng hầm, soi đèn pin vào từng góc tường kiểm tra lớp chống thấm, rồi lấy bút dạ ghi chú những chỗ nguy cơ. Có lần, tôi phát hiện lớp chống thấm ban công bị bong chỗ nào cũng thấy. Tôi gọi nhà thầu quay lại, họ xử lý chiếu lệ sau đó trát xi măng lên trên che đi hiện trạng. Tôi đã kịp quay phim lại trước khi họ sửa. Tôi dùng chính đoạn video ra nói chuyện thẳng, họ đành phải đục ra làm lại. Qua lần đó, tôi thấm thía: ngôi nhà cần mình quan tâm từng hơi thở và mình phải đọc được từng mạch đập của nó.
Lời khuyên cho ai chuẩn bị ký hợp đồng trọn gói: hãy đòi 'nhật ký thi công' từng ngày
Nếu bạn có dự định khoán trắng cho nhà thầu, tôi khuyên thật lòng: ngay từ đầu hãy yêu cầu một cuốn nhật ký công trình chi tiết. Ý tôi không phải loại biên bản sơ sài mà là ảnh chụp hiện trường mỗi ngày, kèm tên người thực hiện và danh mục vật liệu cụ thể. Điều tôi ước mình làm sớm hơn, và tôi muốn bạn nghe từ bây giờ. Nhận ra sai lầm rồi, tôi quyết định giám sát thật sự nền khu vực bếp và phòng tắm lúc xử lý chống thấm. nội thất biệt thự cao cấp lại tôi may mắn phát hiện chỗ nối ống nước nóng bị lệch ren trước khi họ đổ bê tông, kịp gọi họ sửa ngay tai họa ngập nhà sau này. Điều cuối tôi muốn nói, đừng để chữ 'trọn gói' ru ngủ, vì rốt cuộc, người được lợi hoặc chịu thiệt vẫn là bạn, không ai khác ngoài bạn. Sau tất cả, ngôi nhà của tôi vẫn đẹp, nhưng tôi hiểu mọi ngóc ngách hơn cả người thiết kế ban đầu. Còn bạn, bạn định trang bị cho mình kiến thức gì từ hôm nay? Đừng ngại làm phiền nhà thầu và nó xứng đáng với từng đồng bạn trả.